Tekst

Temat

Klimat

Zmiany klimatu, ich przyczyny i skutki – także dla naszej gminy – oraz działania, które pozwalają ograniczać emisję i przygotować się na nowe warunki.

Klimat a pogoda

Co się zmienia?

Klimat to przeciętny stan pogody na danym obszarze w ciągu wielu lat. Pogoda zmienia się z dnia na dzień, klimat – powoli, ale te zmiany są dziś wyraźnie mierzalne. Średnia temperatura na świecie jest wyższa niż przed epoką przemysłową, a ostatnie lata należą do najcieplejszych w historii pomiarów.

W Polsce oznacza to m.in. łagodniejsze zimy z mniejszą ilością śniegu, częstsze i dłuższe fale upałów, dłuższy okres wegetacji oraz zmianę rozkładu opadów: dłuższe okresy bez deszczu przeplatają się z gwałtownymi ulewami.

Przyczyny

Dlaczego klimat się ociepla

Za obecne ocieplenie odpowiada przede wszystkim działalność człowieka, która zwiększa ilość gazów cieplarnianych w atmosferze. Gazy te zatrzymują ciepło przy powierzchni Ziemi – podobnie jak szyby szklarni.

Spalanie paliw kopalnych

Węgiel, ropa naftowa i gaz ziemny spalane w elektrowniach, domach i samochodach są głównym źródłem dwutlenku węgla (CO₂).

Rolnictwo i użytkowanie gruntów

Hodowla zwierząt, nawożenie i uprawa gleb są źródłem metanu i podtlenku azotu. Wycinanie lasów i osuszanie terenów podmokłych zmniejsza zdolność przyrody do pochłaniania CO₂.

Marnowanie energii

Nieocieplone budynki, przestarzałe urządzenia i nieefektywne ogrzewanie oznaczają, że spalamy więcej paliwa, niż potrzebujemy.

Odpady

Składowiska odpadów są źródłem metanu, a produkcja rzeczy, które szybko wyrzucamy, pochłania energię i surowce.

Lokalnie

Skutki, które odczuwamy także u nas

Gmina Borzechów ma charakter rolniczy – użytki rolne zajmują zdecydowaną większość jej powierzchni. Dlatego zmiany klimatu odczuwamy przede wszystkim w polu i w ogrodzie:

  • susze – coraz częstsze okresy niedoboru wody w glebie, szczególnie wiosną i latem, obniżają plony;
  • fale upałów – obciążają zdrowie, zwłaszcza seniorów, małych dzieci i osób przewlekle chorych, a także zwierzęta gospodarskie;
  • intensywne opady – ulewy powodują spływ wody i gleby z pól, podtopienia i uszkodzenia dróg;
  • gwałtowne zjawiska – silny wiatr, burze i grad niszczą uprawy, dachy i drzewa;
  • przymrozki w okresie wegetacji – gdy wegetacja rusza wcześniej, rośliny są bardziej narażone na wiosenne spadki temperatury.

Działania

Ograniczanie emisji – co możemy zrobić

Ograniczanie emisji gazów cieplarnianych to przede wszystkim mądrzejsze korzystanie z energii. Wiele działań przynosi jednocześnie korzyści dla klimatu, dla czystości powietrza i dla domowego budżetu:

  • ocieplenie domu i wymiana starego źródła ciepła na niskoemisyjne;
  • produkcja własnej energii z odnawialnych źródeł;
  • oszczędzanie energii elektrycznej i ciepła na co dzień;
  • łączenie przejazdów, wspólne dojazdy, rower na krótkich trasach;
  • ograniczanie marnowania żywności i segregacja odpadów;
  • sadzenie i ochrona drzew, zadrzewień śródpolnych i miedz.

Adaptacja

Jak przygotować dom i gospodarstwo na nowe warunki

Adaptacja to przystosowanie się do zmian, których nie da się już uniknąć. Wiele rozwiązań jest prostych i tanich.

  • Zatrzymuj deszczówkę

    Beczka lub zbiornik na wodę opadową to darmowa woda do podlewania ogrodu. Wodę z dachu można też skierować do ogrodu deszczowego lub studni chłonnej.

  • Chroń glebę przed wysychaniem

    Ściółkowanie, międzyplony i pozostawianie resztek pożniwnych zwiększają zdolność gleby do magazynowania wody i ograniczają erozję.

  • Sadź drzewa i dbaj o zadrzewienia

    Drzewa dają cień i obniżają temperaturę w upalne dni, a zadrzewienia śródpolne osłabiają wiatr i ograniczają wysuszanie pól.

  • Przygotuj dom na upał

    Zewnętrzne osłony okien, wietrzenie nocą i jasne kolory elewacji pomagają utrzymać chłód w środku bez klimatyzacji.

  • Zabezpiecz się przed nawałnicami

    Sprawdź stan dachu i rynien, przytnij suche gałęzie w pobliżu budynków i śledź ostrzeżenia meteorologiczne.

  • Pamiętaj o sąsiadach

    W czasie upałów zadzwoń lub zajrzyj do starszych i samotnych sąsiadów.