Tekst

Edukacja

Ekoedukacja

Materiały dla dzieci, młodzieży i dorosłych: poradniki, infografiki i quizy o powietrzu, energii i klimacie. Do wykorzystania w domu, w szkole i na zajęciach.

Poradniki i materiały

Sprawdzone materiały instytucji publicznych oraz przygotowane na potrzeby portalu infografiki, quizy i zadania.

Infografika

Jak powstaje smog

Łańcuch przyczyn, który każdej zimy prowadzi do złej jakości powietrza – i miejsca, w których możemy go przerwać.

  1. Stary kocioł i złe paliwo

    Bezklasowe piece, mokre drewno, miał czy odpady.

  2. Niepełne spalanie

    Za niska temperatura i za mało powietrza – paliwo się tli zamiast palić.

  3. Dym z niskich kominów

    Pył i szkodliwe związki trafiają do powietrza tuż nad dachami domów.

  4. Bezwietrzna pogoda

    Mróz i brak wiatru sprawiają, że zanieczyszczenia nie rozpraszają się.

  5. Smog przy ziemi

    Oddychamy powietrzem, w którym jest dużo pyłu PM10 i PM2,5.

Jak powstaje smog. Jak przerwać ten łańcuch: suche paliwo, rozpalanie od góry, wymiana kotła, termomodernizacja. Opracowanie: portal Zielony Borzechów.

Infografika

Droga energii ze słońca do gniazdka

Jak działa domowa instalacja fotowoltaiczna – od promienia słońca po pralkę w łazience.

  1. Słońce

    Światło pada na panele także w pochmurne dni, choć wtedy produkcja jest mniejsza.

  2. Panele

    Ogniwa zamieniają światło w prąd stały.

  3. Falownik

    Zamienia prąd stały na przemienny, taki jak w gniazdkach.

  4. Dom

    Urządzenia zużywają prąd na bieżąco – to najbardziej opłacalne.

  5. Magazyn lub sieć

    Nadwyżki trafiają do magazynu energii albo do sieci.

Droga energii ze słońca do gniazdka. Opracowanie: portal Zielony Borzechów.

Quiz dla młodzieży i dorosłych

Powietrze i smog

Sześć pytań o to, skąd bierze się smog i jak mu zapobiegać. Zaznacz odpowiedzi i sprawdź wynik.

  1. Pytanie 1 z 6 Co jest główną przyczyną smogu w sezonie grzewczym w Polsce?
    Pokaż odpowiedź

    Poprawna odpowiedź: Domowe piece i kotły na paliwa stałe

    W sezonie grzewczym głównym źródłem zanieczyszczeń pyłowych jest tzw. niska emisja – dym z domowych pieców i kotłów, zwłaszcza starych i opalanych złym paliwem.

  2. Pytanie 2 z 6 Jaka może być wilgotność drewna spalanego w województwie lubelskim według uchwały antysmogowej?
    Pokaż odpowiedź

    Poprawna odpowiedź: Nie więcej niż 20%

    Uchwała antysmogowa zakazuje spalania biomasy o wilgotności powyżej 20%. Mokre drewno daje dużo dymu i mało ciepła.

  3. Pytanie 3 z 6 Który pył jest drobniejszy i wnika głębiej do płuc?
    Pokaż odpowiedź

    Poprawna odpowiedź: PM2,5

    PM2,5 to cząstki o średnicy do 2,5 mikrometra – wielokrotnie cieńsze od ludzkiego włosa. Docierają głęboko do płuc.

  4. Pytanie 4 z 6 Co oznacza kategoria „Zły” w Polskim Indeksie Jakości Powietrza?
    Pokaż odpowiedź

    Poprawna odpowiedź: Osoby wrażliwe powinny unikać przebywania na zewnątrz, a pozostałe ograniczyć aktywność fizyczną

    Przy kategorii „Zły” osoby chore, starsze, kobiety w ciąży i małe dzieci powinny unikać przebywania na zewnątrz.

  5. Pytanie 5 z 6 Na czym polega rozpalanie od góry?
    Pokaż odpowiedź

    Poprawna odpowiedź: Rozpałka jest na górze, a grubsze paliwo na dole

    Ogień schodzi w dół, a gazy z paliwa przechodzą przez płomień i dopalają się, zamiast ulatywać kominem jako dym.

  6. Pytanie 6 z 6 Jaka grzywna grozi za spalanie odpadów w domowym piecu?
    Pokaż odpowiedź

    Poprawna odpowiedź: Do 5000 zł

    Spalanie odpadów w domowych piecach grozi grzywną do 5000 zł – i szkodzi zdrowiu domowników oraz sąsiadów.

Quiz dla dzieci i młodzieży

Energia w domu

Pięć pytań o prąd, ciepło i odnawialne źródła energii.

  1. Pytanie 1 z 5 Co wytwarzają panele fotowoltaiczne?
    Pokaż odpowiedź

    Poprawna odpowiedź: Prąd elektryczny

    Panele fotowoltaiczne zamieniają światło słoneczne w energię elektryczną. Ciepłą wodę ze słońca dają kolektory słoneczne.

  2. Pytanie 2 z 5 Skąd pompa ciepła bierze ciepło?
    Pokaż odpowiedź

    Poprawna odpowiedź: Z otoczenia – powietrza, gruntu lub wody

    Pompa ciepła „przepompowuje” ciepło z otoczenia do domu. Potrzebuje do tego prądu, ale daje kilka razy więcej ciepła, niż zużywa energii.

  3. Pytanie 3 z 5 Które źródło energii jest odnawialne?
    Pokaż odpowiedź

    Poprawna odpowiedź: Wiatr

    Wiatr, słońce, woda i biomasa odnawiają się w przyrodzie. Węgla i gazu ubywa, a ich spalanie powoduje emisję CO₂.

  4. Pytanie 4 z 5 Jak najlepiej wietrzyć pokój zimą?
    Pokaż odpowiedź

    Poprawna odpowiedź: Otworzyć szeroko okno na kilka minut

    Krótkie, intensywne wietrzenie wymienia powietrze, a ściany i meble nie zdążą się wychłodzić.

  5. Pytanie 5 z 5 Co oznacza klasa A na etykiecie energetycznej lodówki?
    Pokaż odpowiedź

    Poprawna odpowiedź: Lodówka zużywa najmniej energii w skali od A do G

    Klasa energetyczna mówi o zużyciu energii. Klasa A oznacza urządzenie najbardziej energooszczędne.

Dla dzieci

Eko-detektyw w domu

Proste zadania do wykonania z rodzicami. Każde z nich uczy, skąd bierze się energia i jak o nią dbać.

  • Znajdź „energetyczne wampiry”

    Poszukaj urządzeń, które świecą diodą, gdy nikt z nich nie korzysta. Razem z rodzicami sprawdźcie, które można wyłączać.

  • Zmierz temperaturę

    Sprawdź termometrem temperaturę w różnych pokojach. Gdzie jest najcieplej, a gdzie najchłodniej? Dlaczego?

  • Obserwuj kominy

    Zimą popatrz na dym z kominów. Gęsty, ciemny dym oznacza, że paliwo spala się źle.

  • Posadź roślinę

    Wysiej rzeżuchę lub fasolę i obserwuj, ile wody potrzebuje. Rośliny pochłaniają dwutlenek węgla.

  • Zostań strażnikiem światła

    Przez tydzień pilnuj, by w pustych pokojach nie paliło się światło.

  • Segreguj z głową

    Naucz się, do którego pojemnika trafia plastik, papier, szkło i bioodpady.

Dla szkół i przedszkoli

Wykorzystaj materiały na zajęciach

Infografiki mają wersję do druku, a quizy działają na tablicach interaktywnych, komputerach i telefonach. Masz pomysł na wspólną akcję edukacyjną? Napisz do nas.